Tereny nad Wartą

Znajduje się tu wiele jezior tworzących malownicze skupiska. ich różnorodność to jeden z walorów przyrodniczych gminy. Największymi z nich są: Jez. Gackie (pow. 28,1 ha), Jez. Kamińskie (22,9 ha), Łoskoń (19,2 ha), Jez. Wojnowskie (18,5 ha), Łomno Wielkie (18,1 ha), Jez. Worowskie (13,8 ha), Tuczno (9,7 ha), Pławno (9,3 ha), Jez. Miejskie (9,2 ha), Jez. Leśne (8,0 ha), Jez. Czarne (6,7 ha).

Urozmaicony jest również świat roślin. Przez teren Puszczy Zielonka, która w znacznej części znajduje się na obszarze gminy Murowana Goślina, przebiegają wschodnie granice naturalnego występowania buka, jawora i brekini. W kilku miejscach występują stanowiska roślin chronionych, m. in. lilii złotogłów, pełnika europejskiego, wawrzynka wilczełyko i sasanki łąkowej. Sporo też jest starych drzewostanów. Niektóre mają nawet ponad 150 lat.

Arboretum w Zielonce
(na dalszym planie Ośrodek Naukowo-Doświadczalny
Akademii Rolniczej)

Na szczególną uwagę zasługuje utworzone w 1978 r. arboretum ("ogród botaniczny szkoły leśnej") o powierzchni 90 ha, w miejscowości Zielonka. Jest ona siedzibą Ośrodków Naukowo-Doświadczalnych Akademii Rolniczej w Poznaniu.

Uzupełnieniem zespołów leśnych są parki podworskie, zadrzewione cmentarze, sady i ogrody działkowe oraz wyjątkowo liczne zadrzewienia przydrożne, przywodne i śródpolne. Efektownie prezentują się stare obsadzenia dróg. W lasach żyją jelenie, daniele, sarny i dziki. Pojawiają się nawet wędrujące łosie. Z drapieżników występują m.in. lisy, borsuki i kuny. Spośród innych ssaków najczęściej spotykane to: zając, dziki królik, jeż, ryjówka, kret, nietoperz. Coraz częściej pojawiają się w dorzeczu Warty wydry oraz bobry.

Z ptactwa na polach spotkać można bażanty i kuropatwy. Stwierdzono też występowanie bociana białego i czarnego, żurawia, łabędzia niemego, czajki, remiza, słowika rdzawego i szarego, liczne gatunki gęsi i kaczek, krogulca, orła bielika, orlika, rybołowa, kruka i innych.

Spośród chronionych gatunków kręgowców występują na obszarze gminy trzy gatunki gadów: jaszczurka zwinka, padalec i zaskroniec. Dosyć bogata jest fauna płazów, reprezentowana m.in. przez ropuchy, żaby i traszki. W czystych wodach jezior I cieków wodnych żyją raki, w tym coraz częstszy rak amerykański.

Las brzozowy w okolicach Kamińska

Żywiec Dziewięciolistny - rezerwat florystyczny, położony 1,5 km na północny zachód od Głęboczka. Stwierdzono tu wysunięte najdalej na północ i jedyne w Wielkopolsce, reliktowe stanowisko żywca dziewięciolistnego - rośliny górskiej, charakterystycznej dla buczyn karpackich. Występuje on tu wraz z marzanką wonną i kokoryczką wielokwiatową.

Klasztorne Modrzewie - rezerwat leśny, położony 2,5 km a wschód od wsi Zielonka. Obejmuje najstarszy w Wielkopolsce, prawie 200-letni drzewostan modrzewiowo-sosnowy z domieszką dębów, buków i brzóz.

Las Mieszany - rezerwat leśny, położony 2 km na południowy wschód od wsi Zielonka. Chroni się w nim monumentalny drzewostan dębowo-sosnowy rodzimego pochodzenia w wieku blisko 200 lat, z udziałem młodszych grabów i buków.

Jezioro Pławno - rezerwat florystyczny, położony 1 km na wsch. od wsi Pławno. Obejmuje dwa jeziora: Pławno i Głęboczek, otaczający je drzewostan olszowy i brzozowy, fragment łąk oraz torfowisko między jeziorami. Utworzono go przede wszystkim dla ochrony rzadkich gatunków roślinności wodnej i torfowiskowej, z których najcenniejsze to jaskier wielki, kłoć wiechowata i rdestnica błyszcząca.

Jezioro Czarne - rezerwat florystyczny, leżący po północno-zachodniej stronie wsi Czernice. Obejmuje fragment głębokiej rynny polodowcowej z zarastającym Jez. Czarnym i przyległym torfowiskiem przejściowym, gdzie występują rzadkie rośliny, m.in. kłoć wiechowata, widłak torfowy, reliktowe mchy mszar i mokradłosz, rosiczki okrągłolistna i długolistna oraz żurawina błotna.

Jezioro Bolechowskie - odosobniony zbiornik wodny, położony w głębokiej śródleśnej kotlinie 2,5 km na płd. od Murowanej Gośliny. Na zarastającym akwenie występuje dobrze wykształcony pas szuwarów i oczeretów oraz interesujące zbiorowiska roślin wodnych z lilią wodną i grążelem żółtym oraz osoką aloesowatą.

Uroczysko Maruszka najcenniejszy pod względem przyrodniczym fragment obszaru puszczy Zielonka, o powierzchni ok. 500 ha, położony między Pławnem a Ludwikowem. Rośnie w nim bór sosnowo-dębowy z domieszką grabów, buków, brzóz, olszy, świerków, jesionów, klonów, lip i jaworów, w wieku 110-150 lat. Drzewostan ten, mało zdeformowany w przeszłości, ma charakter zbliżony do lasów rosnących tu w dawnych wiekach. Najokazalszym drzewem uroczyska jest pomnikowy buk o obw. 410cm.

Dziewicza Góra - druga co do wysokości kulminacja środkowopoznańskiej moreny czołowej (143 m n.p.m.), położona 2,5 km na północny wschód od Czerwonaka. Całe wzniesienie porośnięte jest wartościowymi pod względem przyrodniczym borami, urozmaiconymi od strony florystycznej. Z nielicznych polan i przecinek roztaczają się dalekie widoki, m.in. na Poznań.

Dolina między Głęboczkiem a Głębockiem - dość wąska rynna polodowcowa o krętym przebiegu, na dł. 2,5 km mocno wcięta w otaczający teren. Jej dno zajmuje Goślinka (Trojanka), przepływająca tu przez jeziora Leśne i Głębocko. Zbocza doliny, miejscami bardzo strome, porasta las o zróżnicowanym charakterze, z płatami buczyny i dorodnymi okazami drzew.